Những công việc làm thêm cho sinh viên

Bạn nào sắp trở thành một sinh viên (SV), hay chỉ cần bạn đủ 18 tuổi, là bạn đã đủ khả năng đi làm rồi. Mình nghĩ SV nào cũng muốn đi làm thêm một lần cho biết, hoặc chí ít bạn cũng nghĩ đến việc làm thêm sẽ như thế nào, sẽ có tiền này, rồi lại có thêm nhiều kỹ năng nữa.

Ở bài viết này, mình giới thiệu một số công việc mình nghĩ các bạn SV có thể làm được, nhất là những bạn còn đang học năm 1, năm 2. Ngoài ra, mình đưa thêm một số lưu ý khi tìm việc làm thêm (nhất là đối với những bạn trọ học xa nhà, lần đầu lên thành phố) và những trang web, group, page FB mà mình nghĩ bạn có thể tìm được việc làm một cách an toàn trên đấy.

— —

MỘT SỐ CÔNG VIỆC LÀM THÊM PHỔ BIẾN CHO SINH VIÊN

1. Nhân viên bán hàng/Nhân viên phục vụ

Đây chính là công việc mà SV nào cũng nghĩ đến đầu tiên. Về phần bán hàng, có rất nhiều nơi để bạn thử sức. Ví dụ, những nhà sách, nơi bán văn phòng phẩm, cửa hàng quần áo, giày dép, cửa hàng mỹ phẩm,… Về phần nhân viên phục vụ, bạn có thể làm ở những quán ăn, nhà hàng, quán cafe (có nhiều thể loại quán cafe lắm).

Bây giờ thời công nghệ hiện đại, chỉ cần lên Google hoặc tốt nhất là vào trang Facebook, Instagram của chính cửa hàng đó, nhất là những cửa hàng bán quần áo, họ luôn đăng tin tuyển dụng nhân viên trên những trang mạng xã hội chính thức. Ví dụ, những cửa hàng như Libe, Tubycatu, Rubies,… vân vân và mây mây, bạn lên trang Instagram của họ, kèm theo việc bấm mũi tên kéo xuống, sẽ cho ra kết quả hằng hà sa số những cửa hàng tương tự. Khoảng mùa hè là thời điểm tuyển nhân viên nhiều nhất, họ luôn đăng tin tuyển dụng chính thức trên những mạng xã hội như vậy.

Tương tự đối với nhân viên phục vụ quán ăn, nhà hàng, quán nước. Khi gõ trên Google “Nhân viên phục vụ nhà hàng”, trang đầu tiên luôn hiện ra kết quả là các trang web tuyển dụng trung gian, không phải trang chính thức của nhà hàng. Tốt nhất bạn lên Facebook của chính nhà hàng muốn làm, ví dụ Golden Gate Group (đơn vị quản lý các nhà hàng Sumo BBQ, Gogi, isushi,…); lên FB, Instagram của các cửa hàng trà sữa, nước uống. Hoặc có một cách (rất là) mất sức, bạn đi trên đường thấy cửa hàng nào thì vô thẳng đó mà hỏi, hoặc ghi tên cửa hàng lại, về nhà search chính tên cửa hàng ấy.

Điểm trừ là giờ giấc làm việc của nhân viên phục vụ/nhân viên bán hàng thường làm theo ca, dễ lố giờ học của các bạn SV. Nhưng bạn cứ thử thôi, nhất là khi học năm 1 và khi nghỉ hè, vì lúc đó nhiều thời gian rảnh.

2. Trợ giảng trung tâm tiếng Anh

Công việc này đòi hỏi bạn có vốn tiếng Anh tốt, nhất là phần Nói. Có nhiều trung tâm tiếng Anh với các mức lương khác nhau và có thể sắp xếp được thời gian hợp lý, tránh lấn sang giờ học. Điểm trừ là nhiều khi SV cảm giác đang “làm dâu trăm họ”, làm cái gì cũng không vừa lòng phụ huynh hoặc quản lý, phải giải quyết nhiều sự việc phát sinh mà chưa bao giờ nghĩ nó sẽ xảy ra. Điểm cộng thì khá nhiều. Bạn cứ thử sức thôi, bởi vì apply là do bạn, còn được chọn hay không là do trung tâm quyết định mà.

Làm sao để biết tin tuyển dụng trợ giảng. (1) Một là, trên các group FB sẽ đăng tuyển. Mình để ý là cứ đến mùa hè là sẽ mở đợt tuyển dụng trợ giảng số lượng nhiều. (2) Hai là, các page FB sẽ share lại các tin đăng tuyển. (3) Ba là, các bạn có thể search bằng Google hoặc thanh tìm kiếm của FB, sẽ ra các tin tuyển dụng cũ. Bạn có thể gửi CV vào địa chỉ email của người đăng tin (Việc này khá là may rủi, do không chắc rằng vào thời điểm ấy người đăng tin còn làm việc ở trung tâm đó không).

3. Gia sư/Dạy học

Đây cũng là một việc làm thêm phổ biến. Mình thì không có kinh nghiệm về lĩnh vực này, do bạn bè xung quanh ít ai làm. Mình nhận thấy, để có công việc này thì cần có quen biết hoặc được giới thiệu thì yên tâm hơn, ví dụ như bố mẹ bạn có người quen đang cần gia sư cho con họ, hoặc bạn được người quen giới thiệu.

Nhiều bạn làm trợ giảng ở trung tâm tiếng Anh, rồi bạn có thể đứng lớp làm giáo viên tiếng Anh cho các em học sinh (nhỏ tuổi). Điều này thì phụ thuộc vào quy mô của trung tâm bạn làm. Ngoài ra, còn có việc như: làm giáo viên tiếng Việt cho người nước ngoài, cũng là một hình thức gia sư vậy.

4. Công việc văn phòng

Việc này thì có nhiều hình thức lắm, không chỉ là ngồi trong văn phòng máy lạnh gõ máy tính đâu. Thường thì SV nên tận dụng dịp hè để xin đi thực tập/làm CTV full time, sau đó vào năm học thì báo với sếp, lúc đó người ta sắp xếp để bạn làm part time – nghĩa là tan học ở trường xong thì đi làm, hoặc đi làm rồi chiều về lên lớp. Thường thì công việc chuyên về ngành truyền thông xã hội, và ti tỉ những công việc liên quan. Mình thấy việc này khá ổn, vừa có kinh nghiệm làm việc thực tế, lại có thể có việc ngay sau khi hoàn thành chương trình ĐH.

5. Phiên dịch viên thời vụ

Thường thì trung tâm triển lãm SECC bên quận 7 tuyển người làm thường xuyên. Có thể bạn không làm phiên dịch đâu, chỉ đứng đó bán hàng hoặc tư vấn sản phẩm, nhưng đó cũng là cách rất hay để bạn mạnh dạn và rèn luyện kĩ năng giao tiếp.

Ngoài ra, có một việc khá hay ho dành cho các bạn SV, kể cả các em học sinh cấp 3. Đó là làm phiên dịch viên/tình nguyện viên cho các triển lãm du học. Bắt đầu làm công việc này từ năm 3 một cách rất tình cờ, mình thấy nó vô cùng ổn áp đấy chứ. Điểm cộng là vừa tìm hiểu về du học, vừa giao tiếp với đại diện tuyển sinh trường, nâng cao kĩ năng giao tiếp vì phải nói chuyện với phụ huynh, học sinh, khách tham quan rất nhiều. Bạn chỉ cần đến địa điểm tổ chức, ngồi xuống ghế đợi khách tham quan. Các anh chị trong công ty/ban tổ chức họ đã set up sẵn chương trình. Điểm trừ là việc thời vụ, không hợp cho SV nào muốn kiếm tiền hàng tháng.

Các công ty tư vấn du học thường xuyên tổ chức các buổi triển lãm du học, nhưng các triển lãm lớn cần phiên dịch/tình nguyện viên thì tổ chức 2 lần trong năm – tháng 3 và tháng 9/tháng 10. Một số nơi mình thấy ổn là Access American Education, EducationUSA của Lãnh sự quán Mỹ (nhưng bạn chỉ làm ở triển lãm này một lần thôi, có lẽ họ muốn dành cơ hội cho những người khác chưa từng làm), Capstone VN, Global Education Fair. Ngoài ra, bạn nên tìm kiếm thêm những triển lãm du học khác, và để ý trang FB của họ vì họ luôn đăng thông tin trên đấy.

— —

NHỮNG ĐIỀU CẦN LƯU Ý KHI TÌM VIỆC LÀM THÊM

Lên Google search thì toàn ra những trang được lên top nhờ quảng cáo => Việc làm thêm ít khi được đăng tuyển trên những website, bởi vì đăng tin lên đấy nhà tuyển dụng phải trả tiền cho web. Mình thấy tìm việc thông qua FB sẽ tiện hơn. Các bạn cần tham gia nhiều group việc làm trên FB, nhưng không ai đảm bảo các bài post tuyển dụng trong những group ấy là 100% uy tín, an toàn, dù cho group ấy có uy tín đến đâu. Vì vậy, bạn cần đọc kĩ những thông tin được đăng.

Có rất nhiều group FB về việc làm, nhưng đó là thể loại việc làm gì, có an toàn không, có uy tín không, lại là một câu chuyện khác. Kinh nghiệm của mình là: (1) Không apply vào những post yêu cầu chủ động inbox trao đổi. Bởi vì, nếu đi tuyển nhân viên, người ta sẽ ghi rõ thông tin, yêu cầu công việc, mô tả công việc, địa chỉ công ty, giờ giấc ở trong post, để nhà tuyển dụng đỡ tốn thời gian. Không có ai quá rảnh rỗi mà chat với từng người chỉ để tìm nhân viên part time. Nếu bạn muốn tìm hiểu thêm về công việc thì có thể inbox hỏi họ. Nhưng 99% sẽ không nhận được hồi đáp, do FB quăng tin nhắn của bạn vào mục “Tin nhắn đang chờ”, “Tin nhắn đã được lọc”. Ai cần nhân viên lắm thì họ mới để ý mà check inbox thường xuyên. (2) Không apply vào những post không nói rõ yêu cầu công việc. Không apply vào những “việc nhẹ lương cao”, lương 5-7tr/tháng, làm tại nhà lương cao chót vót… (3) Không chấp nhận những công việc đòi thu phí: phí đào tạo, phí đồng phục,… bất cứ các thể loại phí, cứ đòi đóng tiền khi đi xin việc thì phải tránh xa ra.

Mình không nói những tin tuyển dụng nêu trên là 100% lừa đảo. Có thể họ tìm nhân viên part time một cách nghiêm túc và công việc của họ là làm ăn chính đáng, nhưng mình muốn nhấn mạnh rằng: Khi đọc những tin tuyển dụng kiểu như vậy, mình sẽ không bao giờ apply dù mình có đang là sinh viên năm 1, năm 2 cần tiền, cần kinh nghiệm. Không có địa chỉ, yêu cầu công việc, cách thức liên lạc đáng tin cậy thì mình không muốn mất thời gian.

BẪY ĐA CẤP – ÁC MỘNG CỦA TÂN SINH VIÊN

Mình quyết định edit bài viết này, vì mới đây (06/2020) có một đàn em – bạn sinh viên năm 1 Khoa Quan hệ quốc tế trường mình đã dính phải đa cấp. Em mất tích nhiều ngày và gia đình không liên lạc được. Mọi chuyện cuối cùng cũng sáng tỏ khi em được phát hiện là tham gia vào mạng lưới đa cấp.

Với những lưu ý khi tìm việc làm thêm kể trên, mình hy vọng là các bạn sẽ tỉnh táo, không bị đồng tiền làm mờ mắt. Đa cấp là nỗi ám ảnh của sinh viên. Ngay khi bước vào năm 1, mình đã được cảnh báo, cộng thêm việc đọc thông tin trên mạng, thấy đa cấp là phải tránh xa ngay. Mình thì chưa bao giờ dính vào đa cấp, nhưng khi thấy một em sinh viên khoa mình dính phải, bị lừa 200 triệu, mất tích nhiều ngày vì bọn chúng không cho liên lạc với gia đình, thành ra mình suy nghĩ rất nhiều.

Kinh doanh đa cấp là lĩnh vực kinh doanh được cấp phép và hoạt động rộng rãi, nhất là ở nước ngoài. Kinh doanh đa cấp bản chất là làm ăn chân chính, nhưng ở Việt Nam, hình thức kinh doanh này đã biến tướng. Ở nước ngoài, bán hàng đa cấp tập trung vào việc nâng cao chất lượng sản phẩm. Còn ở Việt Nam, đa cấp đã trở thành việc lôi kéo càng nhiều người tham gia mạng lưới càng tốt, để người ở trên được hưởng hoa hồng.

Các bạn có thể xem review chi tiết người thật việc thật về việc “lọt vào hang ổ” của đa cấp ở đây. 

Mình thì không rõ tường tận đa cấp lừa đảo như thế nào. Nhưng qua việc đọc nhiều bài báo và kinh nghiệm thực tế của người trong cuộc (bạn nhớ tham gia group thì mới đọc được những comment) mình thấy lĩnh vực lừa đảo này có đặc điểm chung: Lôi kéo thành viên tham gia, đăng tin tuyển dụng việc làm thêm trên FB với mức lương cao, địa chỉ công ty không rõ ràng, giả danh các công ty uy tín, bắt sinh viên đóng tiền để học những khóa “đào tạo”, đưa ra viễn cảnh về tương lai giàu có, không làm mà vẫn có ăn, dùng lời lẽ ngon ngọt lẫn hăm dọa để sinh viên sợ hãi không thể bỏ đa cấp được. Báo Thanh Niên đã có loạt bài về việc đa cấp lừa đảo ngay sau khi sự việc mất tích của các sinh viên, bạn đọc để nắm thông tin rõ hơn: Kỳ 1, Kỳ 2 và Kỳ 3 mình dẫn link ở đây.

Mình hiểu vì sao các bạn sinh viên bị đa cấp lừa. Các bạn dính bẫy thường là sinh viên năm 1, năm 2, đặc biệt là những bạn từ tỉnh thành khác, lần đầu lên thành phố trọ học xa nhà. Ngay khi vào năm 1, các bạn tìm ngay một công việc làm thêm, vì không phải ai cũng có điều kiện tài chính tốt, gia đình ở quê nghèo khó lo cho con tiền ăn học còn chưa đủ huống chi còn những khoản tiền sinh hoạt khác. Năm 1 là quãng thời gian vui tươi nhất nhưng cũng bắt đầu có những nỗi lo lắng khác. Các bạn rời xa cha mẹ như chim sổ lồng, nghĩ rằng bây giờ có thể làm được tất cả những điều mình muốn mà không phải nghe cha mẹ cằn nhằn như khi còn ở nhà. Học được vài môn học ở năm 1, chắc các bạn hoang mang lắm đúng không? Chắc các bạn rất thất vọng vì chương trình học không giống như những gì bạn nghĩ. Hóa ra các bạn vẫn không được học những gì bạn thích. Chắc các bạn bực bội lắm khi thấy rằng những kiến thức này sẽ chẳng áp dụng được trong cuộc đời thật. Các bạn hay nghe những câu nói như là: Học cho lắm rồi cũng thất nghiệp. Học nhiều xong rồi lương có bao nhiêu đâu. Các bạn thấy chạnh lòng khi bạn bè cùng lứa có việc làm thêm, có tiền rủng rỉnh trong túi, sinh viên làm thêm mà lương cao hơn người đi làm kinh nghiệm nhiều năm nữa. Mình hiểu chứ, vì mình từng như vậy mà. Định trách các bạn rồi đó, nhưng khi đọc những tin nhắn mà một bạn mất tích gửi, mình mới nhận ra, mình cũng từng hoang mang như vậy.

Các bạn loay hoay với ngành học, lo lắng khi không có mục tiêu cuộc đời, không biết học ngành này xong ra làm được nghề gì. Và thế là bọn đa cấp nắm được tâm lý đó. Chửi thì chửi chứ mình không phủ nhận tài ăn nói tuyệt vời của bọn đa cấp. Bọn chúng nắm được tâm lý sinh viên muốn kiếm tiền phụ giúp cha mẹ. Bọn chúng “thuyết giảng” hăng say để bạn tìm được đam mê, con đường làm giàu trong tương lai. Những lời ngọt ngào ấy tạo động lực ghê gớm cho đám sinh viên năm 1 lắm. Đang buồn bã vì không nhìn thấy tương lai của việc học đại học, cộng thêm việc muốn kiếm tiền để trang trải cuộc sống nơi thành phố, không biết cách tiếp cận những thông tin để tránh bị lừa, nhẹ dạ cả tin, tính cả nể, sợ sệt khi đến nơi “phỏng vấn” là bị bọn đa cấp làm áp lực phải đóng tiền, phải lôi kéo nhiều người vào làm, thành ra các bạn bị lừa mà vẫn không hay biết.

— — — —

Mình rất buồn khi thấy một sự việc gần gũi như thế, là một em khóa dưới của mình bị mất tích do đa cấp lừa (Nay gia đình đã tìm được em. Nhưng cuộc sống em sau này, em có tiếp tục việc học không, thì mình không biết). Đọc những tin nhắn kể trên, mình buồn mà cũng giận. Nhận thức của các bạn ấy còn kém quá. Có nhiều cách khác nhau để tìm được con đường riêng cho bản thân. Trải nghiệm nào cũng đáng giá, trải nghiệm sai lầm, vấp ngã càng đáng nhớ, đáng quý trọng hơn, nhưng trải nghiệm bị đa cấp lừa thì để lại hậu quả nguy hiểm và đắt giá quá.

— — — —

MỘT SỐ PAGE, GROUP FB, WEBSITE MÌNH THẤY HỮU ÍCH CHO SINH VIÊN

Công việc nào cũng có khuyết điểm riêng, kể cả công việc yêu thích. Không phải là cứ bước chân ra đường đi làm là bạn auto có được kinh nghiệm, kĩ năng. Sự trưởng thành không lấy từ những nhân tố bên ngoài như vậy. Bạn phải biết tự suy nghĩ, chiêm nghiệm từ những sự việc khác nhau. Chỉ có tư duy tích cực, biết suy nghĩ cho tương lai thì bạn mới có động lực làm việc. Phải biết hy sinh một chút, thì quả ngọt mới đâm trái. Sau đây là (rất nhiều) nguồn về học bổng, cơ hội tham gia chương trình ở nước ngoài, tin tuyển dụng, mà mình nghĩ SV nên theo dõi:

PAGE FB thường xuyên theo dõi:

Scholarship for Vietnamese students: Page cập nhật liên tục và thông tin nhanh chóng

YBOX – Kênh Thông Tin Chất Lượng Cao Của Giới Trẻ & Sinh Viên Việt Nam: Khuyết điểm là tin bài nhiều khi lên trễ

— —

GROUP FB VỀ CƠ HỘI ĐI NƯỚC NGOÀI:

YSEALI VIETNAM – Dành cho cộng đồng YSEALI VN, ngoài ra group có đăng tin về các học bổng, chương trình trao đổi. Cẩn thận với những post “seeding”.

Scholarship Hunters

HCX: Các cơ hội ra nước ngoài

Học bổng và cơ hội nước ngoài – Sandla

— —

PAGE FB VỀ CƠ HỘI ĐI NƯỚC NGOÀI

Scholarship EZ

Săn Học Bổng cùng Alumni/ Scholarship Hunting with Alumni

Opportunity for Vietnamese Youth

Hộ chiếu xanh đi quanh thế giới

Scholarship and Life Abroad – Sandla

Global opportunities for Vietnamese

Youth Opportunities

Opportunities for Youth

Opportunity Desk

ASEAN Youth Opportunities

ASEAN Opportunities

— —

LINK VỀ TÌM VIỆC LÀM CHO SINH VIÊN (thiên về ngành ngôn ngữ, truyền thông xã hội):

Chợ Viết – Group Tuyển dụng Cộng Đồng Copywriter Việt Nam

Cộng đồng Freelancer Việt Nam (Freelancer Vietnam Network)

Việc làm – SAC

Trung tâm Hỗ trợ học sinh, sinh viên – SAC

Vvc – Trung Tâm Tình Nguyện Quốc Gia

IU Job Hub

EF Part-time

EF Jobs Lodge

— —

Dành riêng cho dân QHQT: 

IR Group of USSH Ho Chi Minh City

Việc làm tại các tổ chức phi chính phủ – NGO Recruitment

Jobs for Embassies/NGOs

Việc làm tại các Tổ chức phi chính phủ – các tổ chức vì cộng đồng

U.S. Consulate General – Ho Chi Minh City

Tư liệu học tập QHQT:

nghiencuuquocte.org

The Realist Blog

E-IR : website chuyên đăng tải tài liệu/các bài essay của SV QHQT trên toàn thế giới

Vẫn còn rất nhiều website, page FB, group FB uy tín và hữu ích cho sinh viên. Nếu các bạn có gợi ý thì để lại comment cho mình biết với nhé ❤