Suy nghĩ lại, cái gọi là “Cơ hội nghề nghiệp” của ngành Quan hệ quốc tế

Ngày hôm trước, tôi lại nhận được câu hỏi: “Cơ hội nghề nghiệp của ngành Quan hệ quốc tế là gì? Học Quan hệ quốc tế xong thì em có thể làm được những công việc gì?”. Phải biết trả lời làm sao bây giờ, khi người trong cuộc vẫn còn hoang mang và không dám đưa ra lời khẳng định chính xác. Không chỉ riêng ngành Quan hệ quốc tế, mà đa số các bạn học sinh luôn có những thắc mắc về việc học đại học tương tự như thế: “Học ngành abc thì ra trường làm được nghề gì?”.

Sau khi hoàn thành chương trình đại học và bắt đầu viết những bài review về ngành Quan hệ quốc tế, tôi bất giác hơi “dị ứng” với mục “Cơ hội nghề nghiệp” được nêu ra ở những bài viết giới thiệu về ngành học ở các trường đại học. Không lẽ lại nói với các bạn học sinh “Đừng đọc mục “Cơ hội nghề nghiệp” nữa”. Điều đó là không đúng, bởi vì mục “Cơ hội nghề nghiệp” đã làm đúng nhiệm vụ là nêu ra những ngành nghề, lĩnh vực nghề nghiệp cơ bản nhất mà sinh viên ngành đó ra trường có thể làm được. Điều đáng lưu ý ở đây (nếu xét trên phương diện kinh nghiệm ít ỏi của một cựu sinh viên đại học và đã tốt nghiệp, đi làm được một năm), đằng sau mục “Cơ hội nghề nghiệp” còn nhiều điều để quan tâm hơn thế.

1. Trước tiên, để tôi trả lời câu hỏi “Học Quan hệ quốc tế thì ra trường làm được nghề gì?”, với cái cách mà học sinh, phụ huynh nào cũng muốn nghe (và tôi cũng từng bị hấp dẫn bởi nó), dựa trên rất nhiều bài viết trên mạng về ngành Quan hệ quốc tế.

Sinh viên ngành Quan hệ quốc tế sau khi ra trường có thể làm những công việc sau:

• Nhân viên đối ngoại, nhân viên ngoại giao ở các cơ quan nhà nước
• Nghiên cứu viên, giảng viên tại các cơ sở đào tạo ở Việt Nam và nước ngoài
• Chuyên viên đối ngoại, điều phối dự án cho các cơ quan trong nước và quốc tế
• Biên dịch viên/Phiên dịch viên ngoại ngữ, hướng dẫn viên du lịch
• Biên tập viên, phóng viên báo chí, truyền hình
• Và rất nhiều ngành nghề khác

Với sự đa dạng trong lĩnh vực nghề nghiệp, sinh viên ngành Quan hệ quốc tế sau khi ra trường có thể làm việc ở những cơ quan, tổ chức sau:

• Các cơ quan quản lý nhà nước từ trung ương đến địa phương, các bộ, ban ngành
• Các trường đại học, các cơ sở đào tạo, các cơ quan nghiên cứu quốc tế của Việt Nam và nước ngoài
• Các đại sứ quán, lãnh sự quán nước ngoài đặt tại Việt Nam, các tổ chức quốc tế, tổ chức phi chính phủ, phi lợi nhuận
• Các đơn vị báo chí, truyền hình
• Các cơ quan, tập đoàn truyền thông Việt Nam hoặc có yếu tố nước ngoài
• Các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế của Việt Nam có quan hệ với nước ngoài, các công ty liên doanh, văn phòng đại diện của nước ngoài và các công ty nước ngoài tại Việt Nam
• …..

Các bạn có thể đọc thêm thông tin ở dưới đây. Những thông tin phía trên tôi đã lấy từ nguồn này:

• https://dav.edu.vn/wp-content/uploads/2020/09/Ban-mo-ta-CT-nganh-QHQT.pdf
• https://www.uef.edu.vn/tin-tuyen-sinh/hoc-nganh-quan-he-quoc-te-ra-truong-lam-nghe-gi-3842
• https://tuyensinhso.vn/nhom-nganh-dao-tao/nganh-quan-he-quoc-te-c16158.html
• https://ajc.hcma.vn/daotao/Pages/khoa-quan-he-quoc-te.aspx?CateID=849&ItemID=11830

2. Thế là xong phần lý thuyết. Còn trên thực tế thì sao?

“Mọi lý thuyết chỉ là màu xám

Còn cây đời thì mãi mãi xanh tươi”

(Johann Wolfgang (von) Goethe (1749-1832))

Đầu tiên, tôi muốn nhấn mạnh rằng: Không chỉ riêng một ngành học, mà tất cả những ngành học được giảng dạy hiện nay sẽ không đảm bảo cho bạn một công việc vững chắc ngay sau khi ra trường. Kiến thức, bằng cấp đại học là một chứng nhận, là một trong số rất nhiều yếu tố để làm nên con đường sự nghiệp của một con người. Không nên có suy nghĩ: Chỉ cần học cho đủ những kiến thức được dạy trên trường lớp là có thể phát triển bản thân và chắc chắn có ngay một công việc sau khi ra trường. Chỉ đi học và về nhà không làm gì nữa, là xong.

Trở lại chuyên mục việc làm của ngành Quan hệ quốc tế, tôi sẽ giải thích vì sao không nên dựa dẫm quá nhiều vào mục “Cơ hội nghề nghiệp” để xác định ngành học này tốt hay không tốt, có đảm bảo việc làm sau khi ra trường hay không, hoặc là mơ mộng chỉ cần trải qua bốn năm đại học của ngành này thì ra trường chắc chắn mình sẽ làm được ở những lĩnh vực ngành nghề kể trên.

2.1. Tất cả những ai có nguyện vọng làm trong Bộ Ngoại giao, hoặc những cơ quan đối ngoại có tính nhà nước, các cơ quan nhà nước, thì đều nên (thậm chí là bắt buộc) học ngành Quan hệ quốc tế thì mới có thể ứng tuyển. Tuy nhiên, để có thể làm trong lĩnh vực ngoại giao của nhà nước thì khá khó khăn, ngoài có trong tay bằng đại học chuyên ngành Quan hệ quốc tế, bạn còn cần rất nhiều yếu tố khác nữa. Hàng năm, Bộ Ngoại giao đều có thông báo tuyển dụng viên chức, cho nên cơ hội của mỗi người là ngang nhau. Về lĩnh vực ngoại giao ở Hà Nội, số lượng nhân viên được tuyển sẽ nhiều hơn, sẽ có nhiều cơ quan tổ chức khác nhau để bạn chọn lựa. Nếu bạn ở khu vực miền Nam, cụ thể là Sở Ngoại vụ TP.HCM mỗi năm chỉ tuyển một nhân viên (ngoại ngữ tiếng Anh), và các cơ quan nhà nước thì số lượng không nhiều như ở Hà Nội, vì vậy có thể nói cơ hội việc làm đúng chuyên ngành về ngoại giao, quan hệ quốc tế ở trong khu vực phía Nam khá hạn hẹp. Tuy nhiên, điều này khó, không có nghĩa là bạn không làm được. Ngoài ra, theo như thông báo tuyển dụng của Bộ Ngoại giao, không nhất thiết phải học ngành về chính trị thì mới có thể làm việc ở đây. Trong thông báo chỉ yêu cầu ứng viên tốt nghiệp “những ngành học có liên quan”. Không nên để những trở ngại phía trên ngăn cản bạn làm điều bạn muốn. Nếu chỉ mới nghe sơ qua những khó khăn có thể gặp phải mà bạn nản chí, thì có thể là bạn không thực sự thích làm nhân viên ngoại giao rồi.

2.2. Sinh viên ngành Quan hệ quốc tế sau khi ra trường có thể học lên cao học để trở thành giảng viên đại học, hoặc trở thành nghiên cứu sinh/nghiên cứu viên ở trường đại học có chuyên ngành Quan hệ quốc tế, ở các trung tâm/viện/cơ sở nghiên cứu, ở Việt Nam và nước ngoài. Nếu bạn muốn làm ở nước ngoài, bạn có thể suy nghĩ đến việc đi du học ở bậc đại học, hoặc du học bậc thạc sĩ nếu bạn đã có bằng đại học ở Việt Nam. Nếu có ý định làm giảng viên đại học, đầu tiên bạn cần có thành tích học tập tốt, càng nổi bật càng xuất sắc thì càng hay. Bạn cần chủ động liên hệ với các thầy cô giảng viên. Trong quá trình học, nếu bạn thấy hướng nghiên cứu của thầy cô nào phù hợp với bản thân bạn thì bạn liên hệ trực tiếp với họ, chủ động tạo ấn tượng tốt. Ví dụ, trong quá trình học bạn cảm thấy yêu thích những vấn đề quốc tế liên quan đến Trung Quốc, muốn tìm hiểu và có kiến thức cao hơn về Chính sách đối ngoại Trung Quốc, thì bạn cần học tốt môn này và liên hệ với thầy cô phụ trách, làm nghiên cứu khoa học liên quan đề tài Trung Quốc, chọn cho mình một thầy/cô để có thể theo học họ, xin một chân trợ giảng. Tất cả những ai muốn làm giảng viên đại học đều cần học cao hơn, nghĩa là ít nhất bạn phải có bằng thạc sĩ. Xét riêng về ngành Quan hệ quốc tế, tôi thấy nên học bậc cao học ở nước ngoài hơn là ở Việt Nam. Nước nào là tùy nhu cầu của bạn và đa số các thầy cô giảng dạy ngành Quan hệ quốc tế hiện nay đã từng học thạc sĩ, tiến sĩ và có kinh nghiệm nghiên cứu ở nước ngoài. Muốn làm giảng viên đại học thì không khó, nhưng để theo đuổi lâu dài thì cần nhiều thời gian, sức lực và tiền bạc, bởi vì thời gian đầu thu nhập sẽ không đáng kể. Bù lại, nếu đây là một công việc mà bạn đã có dự định theo đuổi thì rất đáng để đầu tư.

2.3. Tương tự với việc làm nghiên cứu sinh/nghiên cứu viên. Công việc này nếu ở trong miền Nam thì có thể chưa phổ biến, nhưng không có nghĩa là không có. Bạn có thể tìm hiểu thêm Trung tâm Nghiên cứu Quốc tế – Center for International Studies (SCIS) thuộc Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn TP.HCM. Những nhân sự ở đây đa phần đều là giảng viên hoặc có xuất thân từ Khoa Quan hệ quốc tế – Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn TP.HCM. Ngoài ra, bạn có thể đăng ký làm cộng tác viên cho Dự án Nghiên cứu Quốc tế (một dự án phi lợi nhuận), cung cấp tài liệu học tập ngành Quan hệ quốc tế. Việc nghiên cứu học thuật ngành Quan hệ quốc tế khá là khó, vì những chủ đề nghiên cứu của ngành vừa đòi hỏi kiến thức rộng, vừa đòi hỏi am hiểu sâu sắc về một lĩnh vực cụ thể, và những khái niệm về ngành Quan hệ quốc tế, Khoa học chính trị (xuất phát từ các nước châu Âu, châu Mỹ) vẫn chưa quá phổ biến ở Việt Nam (nhưng ở nước ngoài thì có từ xa xưa rồi, chịu khó tìm hiểu bằng tiếng Anh hơn nhé). Nếu chỉ học bốn năm đại học ngành Quan hệ quốc tế ở Việt Nam mà muốn làm nghiên cứu sinh ngay sau khi ra trường thì tôi e là bạn chưa đủ kiến thức đâu, bạn sẽ cần học thêm nhiều đấy. Mặt khác, trong quá trình học đại học bạn nhớ chú tâm vào những môn thuộc lĩnh vực chính trị. Nghiên cứu sinh là một trong những công việc “đúng chuyên ngành” của sinh viên Quan hệ quốc tế, nhưng không nhiều tân cử nhân chọn con đường sự nghiệp này. Nhưng đương nhiên không có nghĩa là không ai chọn. Tôi sẽ để ở đây bài viết chia sẻ về công việc nghiên cứu sinh của một cựu sinh viên Khoa Quan hệ quốc tế – Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn TP.HCM. Đó là anh Nguyễn Cao Hùng. Tôi đã có cơ hội học hai môn học mà anh Cao Hùng trợ giảng. Ngoài công việc chấm bài, soạn tài liệu, theo dõi tiến độ học tập của sinh viên, một trợ giảng – nghiên cứu sinh còn có nhiều công việc khác. Cùng xem công việc nghiên cứu này là như thế nào nhé: https://youth.com.vn/posts/cong-viec-nghien-cuu-su-hoc-co-gi-hay? và https://thelawrencepham.wordpress.com/2021/08/16/quan-he-quoc-te-oi-minh-lam-gi-the-4-lam-nghien-cuu-rat-can-su-ban-linh/

Không ai có thể làm trợ giảng cả đời. Trợ giảng ở đại học thường là nghiên cứu sinh, với công việc nghiên cứu là chính, hoặc là những tân cử nhân vừa tốt nghiệp có nguyện vọng trở thành giảng viên, giáo sư. Có thể trợ giảng đại học là công việc chưa phổ biến ở Việt Nam, nhưng ở nước ngoài thì công việc này rất phổ biến trong giới nghiên cứu. Tôi sẽ để ở đây địa chỉ blog của một nghiên cứu sinh bậc Tiến sĩ chuyên ngành Khoa học chính trị, để bạn có thể hiểu hơn công việc nghiên cứu sinh ở các cơ sở giáo dục nước ngoài: https://sunflowerfields.blog/author/thanhmai1987/

2.4. Nếu bạn muốn làm ở đại sứ quán, lãnh sự quán thì sao? Thì trước tiên bạn cần xác định bạn sẽ làm công việc gì ở nơi đó? Nếu chỉ nghe danh “làm việc ở đại sứ quán, lãnh sự quán” thì hấp dẫn thật đấy, nhưng mấy ai xác định được rõ ràng sẽ làm gì trong đó. Nếu bạn vừa nghĩ đến con đường sự nghiệp ở những nơi ấy, nhưng chưa biết sẽ làm chức vụ gì, chưa hình dung được cụ thể công việc là gì, bạn có thể tìm trên Google “Đại sứ quán tuyển dụng”, “Lãnh sự quán tuyển dụng”, sẽ cho ra những kết quả của những năm trước. Bạn đọc thêm phần thông báo tuyển dụng của họ, xem những yêu cầu là gì, công việc được mô tả như thế nào, từ đó tự có lộ trình rèn luyện, học tập khi mới bước vào năm 1 đại học. Việc này cũng áp dụng vào tất cả những công việc mà bạn muốn thử sức: Chưa biết gì thì tra Google.

2.5. Về chuyện làm cho những tổ chức phi chính phủ, phi lợi nhuận, bạn có nghĩ đến sẽ làm công việc gì ở đây chưa, hay chỉ mới nghe tên “phi chính phủ”, “phi lợi nhuận” lại thấy khá là hoành tráng. Để làm việc cho những tổ chức này đòi hỏi người nhân viên có nhiều kiến thức và kỹ năng khác nhau, chứ không chỉ cần bằng cấp ngành Quan hệ quốc tế. Một trong những việc làm phổ biến ở đây là nhân viên điều phối, quản lý dự án, gây quỹ, nghĩa là “làm hết” đó. Làm ở những tổ chức này thì thu nhập có thể không cao (vì họ còn đi xin tài trợ để duy trì hoạt động mà), quan trọng nhất là bản thân bạn theo đuổi giá trị gì thôi.

2.6. Học Quan hệ quốc tế xong thì ra trường làm được nhiều ngành nghề?

Tôi muốn phân tích rõ ràng câu nói này để bạn đừng hiểu lầm hoặc hoang mang. Không phải học Quan hệ quốc tế xong thì chắc chắn nhảy sang lĩnh vực khác làm được. Kiến thức 4 năm đại học ngành Quan hệ quốc tế chưa đủ để bạn làm được những ngành nghề khác. Quan hệ quốc tế là một ngành học rộng lớn, bao hàm nhiều lĩnh vực của cuộc sống. Học Quan hệ quốc tế chúng ta có kiến thức nền tảng, nhưng chỉ dựa vào những kiến thức này thì bạn không thể bắt đầu một công việc trái ngành được. Không chỉ riêng ngành Quan hệ quốc tế nói riêng và những ngành khoa học xã hội nhân văn nói chung, một số ngành học khác cũng có tình trạng tương tự, ví dụ như ngành Quản trị kinh doanh, ngành Kinh doanh quốc tế,… Trong phần giới thiệu bảo là học ngành Quan hệ quốc tế xong ra trường làm được nhiều thứ, vậy thứ đó là thứ gì? Làm báo, làm biên tập, làm biên dịch, làm marketing, làm quảng cáo, làm nhân sự,… học Quan hệ quốc tế xong thì làm được những ngành nghề này? Đúng, nhưng chưa đủ! Nếu chỉ dựa vào những môn học trên giảng đường, bạn không bao giờ làm được những lĩnh vực kể trên đâu. Bạn có thể nhìn vào các môn học được dạy xuyên suốt bốn năm đại học ngành Quan hệ quốc tế, bạn cũng có thể hiểu được những môn học này không đào tạo sinh viên ra trường làm được những ngành nghề khác như những ví dụ tôi kể trên. Bạn không thể nào có ngay một công việc sau khi ra trường trong lĩnh vực biên tập viên sách, phóng viên báo chí, phiên dịch viên, nhân viên truyền thông quảng cáo, nếu chỉ học kiến thức trên giảng đường Quan hệ quốc tế rồi đi về nhà. Trái lại, nếu bạn cảm thấy yêu thích hoặc hứng thú một lĩnh vực ngành nghề nào khác ngoài chính trị ngoại giao, bạn cần có trong tay những kỹ năng, kinh nghiệm nhất định, bằng nhiều cách: Bạn có thể tham gia những hoạt động ngoại khóa có liên quan đến lĩnh vực bạn dự định theo đuổi. Bạn có thể đi làm thêm, đi thực tập ngành nghề bạn thấy thích, muốn thử sức. Bạn có thể tự lập dự án cá nhân, tự viết bài, tự biên tập, tự làm mọi thứ, miễn là bạn nghĩ nó sẽ phục vụ cho tương lai. Thời đại bây giờ, nếu chỉ dựa vào những bài giảng, sách vở, kiến thức được dạy trên giảng đường, rồi về nhà không làm gì hết, thì bạn sẽ rất chật vật với tương lai. Ai cũng vậy, không chỉ riêng sinh viên ngành Quan hệ quốc tế.

– Tại sao sinh viên Quan hệ quốc tế làm trái ngành rất nhiều?

– Học Quan hệ quốc tế khó xin việc.

– Học Quan hệ quốc tế dễ thất nghiệp.

– Sinh viên ra trường toàn làm trái ngành, vậy ngành Quan hệ quốc tế tồn tại để làm gì nữa?

– Học xong toàn làm trái ngành, thì ngay từ đầu đừng học ngành này cho khỏe.

Không chỉ có sinh viên Quan hệ quốc tế, khá nhiều tân cử nhân ra trường cũng làm trái ngành mà 🙂 Tại sao lại trái ngành, có nhiều nguyên nhân lắm:

• Có thể trong lúc học đại học, họ nhận thấy ngành học đang theo đuổi không giống như những gì đã tưởng tượng, cảm thấy không yêu thích nữa, không thể theo đuổi suốt đời, thì chuyển sang lĩnh vực khác.
• Ngành học ít, công việc thì rất nhiều. Có những công việc không thể gọi tên, có những chức danh nghe tên là thế nhưng thực ra họ làm rất nhiều việc, đòi hỏi nhiều kỹ năng khác nhau. Thời đại bây giờ cần con người có nhiều kỹ năng làm việc (bạn tìm hiểu thêm về “transferable skills”), kiến thức tổng hợp và kiến thức chuyên môn. Học ngành này nhưng ra trường làm nghề khác, tưởng không liên quan nhưng thực ra liên quan không tưởng, những điều học được ở đại học là bước đệm vững chắc để bạn bước trên con đường nghề nghiệp đã chọn.

3. Lời nhắn gửi dành cho các em học sinh lớp 10 – 11 – 12

Thay vì hỏi “Học ngành này thì ra trường làm được công việc gì?”, đáng lẽ các bạn phải hỏi bản thân câu này trước tiên: “Mình thích/muốn/hứng thú/dự định làm công việc gì trong tương lai, thích ngành nghề nào, lĩnh vực nào?”. Xác định được mình thích gì trước, sau đó chọn ngành học sau. Nhưng cuộc đời thật éo le, số lượng học sinh xác định được định hướng tương lai rất ít, còn đa số chúng ta chưa có định hướng rõ ràng, đến năm lớp 12 mới bắt đầu loay hoay chọn trường, chọn ngành. Vì không xác định được định hướng, cộng thêm việc chưa biết mình thích gì, hoặc thích quá nhiều thứ, các bạn dễ sa đà vào việc chọn ngành học vì cơ hội nghề nghiệp, hoặc vì lý do nào đó không liên quan đến bản thân (chọn ngành, chọn trường vì cha mẹ, họ hàng khuyên bảo; chọn ngành vì cái tên nghe hay, vì có ai đó mà bạn ngưỡng mộ học ngành đó, vì thấy cơ hội việc làm tốt, lương cao, vì những thống kê cho thấy ngành này trong tương lai sẽ cần nhiều nhân lực; chọn ngành, chọn trường vì trường đó lấy điểm cao, vì trường đó nghe nói có chất lượng tốt, vì bạn bè cũng học ngành đó,…).

Tuy nhiên, điều tích cực là những ngành học hiện nay dạy cho sinh viên những kiến thức nền tảng, bạn hoàn toàn có thể theo đuổi lĩnh vực bạn yêu thích mặc dù nó không liên quan đến ngành học đại học. Bước chân vào đại học, bước vào tuổi 18 nghĩa là bạn tự có trách nhiệm với cuộc đời của bạn, bạn sẽ có rất nhiều thời gian để tìm hiểu bản thân và tự mình đi trên con đường riêng. Không ai kiểm soát bạn và không ai có thời gian để quan tâm, theo dõi bạn suốt đời. Trường nào, ngành nào không quan trọng bằng bản thân bạn ý thức và làm được điều gì.

4. Lời nhắn gửi dành cho các bạn sinh viên ngành Quan hệ quốc tế

Lời nhắn gửi này tôi xin dành tặng cho những bạn sinh viên đang học ngành Quan hệ quốc tế, đặc biệt là Khoa Quan hệ quốc tế, Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn TP.HCM:

Nếu bạn đang là sinh viên năm 2 – 3, chắc chắn bạn đã ít nhất một lần hỏi: “Học Quan hệ quốc tế sau này làm được gì?”, hoặc là ít nhất một lần hoang mang: “Học xong chẳng biết làm nghề gì”. Loay hoay, hoang mang trong vô định, tôi cũng đã từng như thế. Bắt đầu từ học kỳ 2 năm 2, tôi và bạn bè bắt đầu hỏi han nhau, nhận lại những câu trả lời vô định không kém. Lên năm 3 – 4, tình hình vẫn không khá hơn. Thế nhưng, tôi thật khâm phục bạn bè xung quanh, trong khi những lời bàn tán ngày một nhiều rằng học ngành này không giúp ích trong tương lai, học ngành xã hội khó tìm việc làm, và bản thân họ cũng xác định sau này ra trường sẽ không làm công việc liên quan đến quan hệ quốc tế, bạn bè tôi vẫn chú tâm, hăng say trong việc học. Bạn vẫn hoàn thành tất cả những bài tập thật tốt, thật kỹ lưỡng, thuyết trình thật hay và chú tâm những vấn đề thời sự trên thế giới. Những vấn đề này ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống mỗi con người, chỉ là mình chưa nhận thức rõ tầm ảnh hưởng của nó.

Nếu bạn đang là sinh viên năm 2 – 3, nếu bản thân đang lo lắng cho tương lai, thì việc đầu tiên cần làm luôn là tập trung học, song song đó còn rất nhiều cách để khám phá bản thân. Lịch học trên trường tưởng là dày đặc, bài học trên lớp tưởng là nhiều, nhưng không phải đâu. Bạn vẫn còn nhiều thời gian lắm. Quãng thời gian sinh viên là quãng thời gian bạn rảnh rỗi nhất, bạn có thể làm được tất cả mọi thứ mà bạn muốn. Nếu trong thời gian này mà bạn lười biếng, trong tương lai bạn sẽ hối hận thật nhiều. “Khi chênh vênh người trẻ phải dấn thân”, cứ làm những gì mà bạn muốn. Còn nếu bạn không muốn làm gì, thì sau này bạn cũng sẽ phải làm nhưng làm trong sự ăn năn.

Nếu bạn là sinh viên năm 4, hoặc sinh viên ngành Quan hệ quốc tế mới ra trường, có bao giờ bạn từng lên Google search: “Jobs for International Relations”, “What to do with International Relations degree?”… hoặc những tìm kiếm tương tự như thế, hẳn là bạn đang rối bời vì không biết mình thích gì, như tôi khi đó, và cả bây giờ nữa. Vì không biết mình thích gì, không hiểu mình cho nên mới tìm kiếm những điều trên. Vì nghĩ rằng học ngành này thì ra trường phải làm đúng chuyên ngành. Vì nghĩ rằng tấm bằng Quan hệ quốc tế chỉ có thế thôi, rất khó để tìm việc ở những lĩnh vực khác. Không có đâu. Hiện tại, rất nhiều cử nhân ra trường (hoặc thậm chí không học đại học) đang làm việc ở những lĩnh vực khác hẳn chuyên ngành đại học của họ. Có nhiều lý do lắm, và một trong những lý do chính là thế giới ngày càng phát triển, nhiều loại hình nghề nghiệp xuất hiện và cần con người có những kỹ năng làm việc tổng hợp. Đã qua rồi cái thời của ông bà cha mẹ chúng ta, học đúng ngành và ra trường làm việc đúng ngành. Việc học đại học đã trở nên phổ biến, ai cũng có cơ hội học như nhau. Trước khi tìm kiếm công việc, bạn luôn cần biết mình thích gì, mình muốn làm ở đâu, lĩnh vực nào, hoặc cứ đọc yêu cầu công việc mà thấy hứng thú, nghĩ rằng khả năng làm được thì cứ ứng tuyển thôi.

Nhưng nếu không biết mình thích gì thì sao? Thì phải thử làm. Không phải là bạn không thích gì, chỉ là bạn không dám nói ra, không chịu tìm hoặc lười biếng. Không chỉ riêng ngành Quan hệ quốc tế, tôi cảm giác bây giờ học ngành nào cũng “thất nghiệp” được cả, khi lượn một vòng các trang mạng: “Em nghe nói học Ngôn ngữ Anh thì chỉ biết tiếng Anh thôi, không có chuyên môn gì cả nên ra trường thất nghiệp”, “Em nghe nói học Báo chí ra trường dễ thất nghiệp”, “Em nghe nói học Tâm lý học ra trường thất nghiệp”, “Em nghe nói học Quản trị kinh doanh ra trường thất nghiệp vì không ai tuyển dụng giám đốc”,…nghe nói và nghe nói. Nhưng bạn có nghe nói từ những người đã từng học ngành đó, bạn nghe từ bao nhiêu người và số lượng người học ngành này qua những năm là bao nhiêu. Thất nghiệp hay không, là do bản thân người học.

———- ———- ———

Trên đây là lời giải đáp cho những câu hỏi “Học Quan hệ quốc tế xong làm được nghề gì?”, “Cơ hội nghề nghiệp của ngành Quan hệ quốc tế?”. Bởi vì không thực sự ưng ý tất cả những câu giải đáp trên mạng, tôi phải viết một bài dài như thế này. Hy vọng rằng những bạn học sinh cấp 3 sẽ hiểu được một phần nào đó: Đọc “Cơ hội nghề nghiệp” chỉ với mục đích tham khảo, quan trọng nhất là trong thâm tâm bạn đang muốn bước chân vào lĩnh vực ngành nghề nào. Ngành học ít, nghề rất nhiều, và những ngành nghề hiện nay đòi hỏi con người có kiến thức và kỹ năng tổng hợp. Học ngành này, ra trường làm ngành khác là chuyện bình thường. Và chưa chắc cái “ngành khác” lại không dùng đến những kiến thức bạn được học trong 4 năm đại học.

(Featured image – Ảnh đại diện của bài: Photo by Kevin Bhagat on Unsplash)